Wybór odpowiednich butów roboczych to nie tylko kwestia wygody – to fundament bezpieczeństwa każdego pracownika. Dobrze dobrane obuwie chroni przed urazami mechanicznymi, chemikaliami, wilgocią czy poślizgnięciem. Na rynku dostępne są różne klasy obuwia roboczego, oznaczone symbolami takimi jak S1, S3 czy O2. Czym się różnią i które z nich wybrać? O tym w naszym poradniku.
Klasy obuwia roboczego – podstawowy podział według przeznaczenia
Obuwie robocze podlega normom unijnym, które regulują jego konstrukcję, materiały i cechy ochronne. Najważniejszy podział dotyczy trzech głównych kategorii:
- S (Safety) – obuwie bezpieczne, z podnoskiem o wytrzymałości 200 J.
- P (Protective) – obuwie ochronne, z podnoskiem 100 J.
- O (Occupational) – obuwie zawodowe, bez podnosków.
Każda z tych klas dzieli się dalej na podkategorie, które precyzyjnie określają poziom ochrony i zastosowanie w praktyce.
Obuwie bezpieczne (S) – ochrona na najwyższym poziomie
Charakterystyka obuwia klasy S
Obuwie bezpieczne spełnia najbardziej rygorystyczne wymogi bezpieczeństwa zawarte w normie PN-EN ISO 20345:2022. Charakteryzuje się:
- podnoskiem wytrzymującym uderzenie z energią 200 J,
- odpornością na zgniecenie do 15 kN,
- właściwościami antypoślizgowymi i antyelektrostatycznymi,
- wysoką wytrzymałością na czynniki atmosferyczne i mechaniczne.
To idealne rozwiązanie dla pracowników budowlanych, monterów, mechaników czy pracowników produkcji.
Kategorie obuwia bezpiecznego – SB, S1, S2, S3, S4, S5, S6, S7
Każda z poniższych klas zawiera zestaw specyficznych cech:
- SB – podstawowe cechy ochronne, podnosek 200 J.
- S1 – SB + zamknięta pięta, absorpcja energii w pięcie, antyelektrostatyczność.
- S2 – jak S1 + wodoodporny wierzch.
- S3 – jak S2 + wkładka antyprzebiciowa i urzeźbiona podeszwa.
- S4 – jak S1, ale z tworzywa polimerowego.
- S5 – jak S4 + wkładka antyprzebiciowa i urzeźbiona podeszwa.
- S6 i S7 – wodoodporność całego buta (WR), dodatkowe warianty jak S3 z membraną wodoodporną.
Jeśli potrzebujesz butów odpornych na wilgoć, uszkodzenia mechaniczne i poślizg, doskonałym wyborem będą trzewiki lub półbuty klasy S3 lub S7.
Obuwie ochronne (P) – kompromis między wygodą a bezpieczeństwem
Kiedy warto wybrać obuwie klasy P?
Obuwie ochronne, zgodne z normą PN-EN ISO 20346, zapewnia ochronę palców przy uderzeniach do 100 J. Choć oferuje nieco niższy poziom zabezpieczeń niż obuwie klasy S, pozostaje doskonałym wyborem w środowiskach o umiarkowanym ryzyku – takich jak laboratoria, warsztaty czy przemysł spożywczy.
Kategorie PB, P1, P2, P3, P4, P5
- PB – tylko podnosek ochronny.
- P1 – jak PB + zabudowana pięta, absorpcja energii, antyelektrostatyczność.
- P2 – jak P1 + odporność na przepuszczanie wody.
- P3 – jak P2 + wkładka antyprzebiciowa, urzeźbiona podeszwa.
- P4 i P5 – wykonane z gumy lub tworzywa sztucznego, z dodatkowymi zabezpieczeniami.
Obuwie tej klasy to rozsądny wybór dla osób pracujących w magazynach, przy pakowaniu i przetwórstwie.
Obuwie zawodowe (O) – komfort tam, gdzie nie potrzeba podnoska
Norma i klasy O – OB, O1, O2, O3, O4, O5, O6, O7
Obuwie zawodowe, zgodne z normą PN-EN ISO 20347, nie posiada podnoska. Znajduje zastosowanie tam, gdzie nie ma ryzyka upadku ciężkich przedmiotów – np. w gastronomii, opiece medycznej, laboratoriach czy hotelarstwie.
- OB – podstawowe właściwości ochronne.
- O1 – jak OB + zabudowana pięta, absorpcja energii, antyelektrostatyczność.
- O2 – jak O1 + odporność na wodę.
- O3 – jak O2 + wkładka antyprzebiciowa, urzeźbiona podeszwa.
- O4 i O5 – modele polimerowe (kalosze) z dodatkowymi właściwościami.
- O6 i O7 – z wodoodporną membraną (WR), wersje lżejsze, często stosowane przez kobiety.
Obuwie hybrydowe – nowoczesne rozwiązanie dla wymagających
Nowością na rynku są modele hybrydowe – oznaczone jako SBH i OBH. Łączą skórzane lub tekstylne cholewki z gumową lub polimerową podeszwą. To doskonały wybór dla osób, które pracują w zmiennych warunkach i potrzebują lekkiego, ale odpornego na wodę obuwia.
Specjalne rodzaje obuwia roboczego
Obuwie ortopedyczne – bezpieczeństwo i zdrowie stóp
Obuwie ortopedyczne to odpowiedź na potrzeby osób z problemami stóp. Wyróżniamy:
- Typ 1 – wkładka ortopedyczna,
- Typ 2 – podeszwa ortopedyczna,
- Typ 3 – indywidualnie dopasowane buty.
Stosowane są w branży medycznej, gastronomii, logistyce i przemyśle, gdzie ważna jest ergonomia, redukcja zmęczenia i stabilizacja stopy.
Obuwie specjalistyczne – dla strażaków, pilarzy, spawaczy
Wymagające zawody potrzebują butów o szczególnych właściwościach:
- F1-F3, FP, FA, FAP – dla strażaków,
- CR, AL, Fe – odporność na przecięcia i rozgrzany metal,
- HRO, HI, CI – izolacja od wysokich i niskich temperatur,
- M, AN – ochrona śródstopia i kostki.
Jak czytać oznaczenia i piktogramy na obuwiu roboczym?
Na każdym bucie roboczym znajdziesz oznaczenia informujące o jego właściwościach. Oto najczęściej spotykane symbole:
- P, PL, PS – odporność na przekłucie,
- A, C, ESD – właściwości elektrostatyczne,
- WR, WPA, CI, HI – wodoodporność, izolacja cieplna/zimna,
- HRO – odporność na podłoże do 300°C,
- FO – odporność na oleje i rozpuszczalniki,
- SR, SRA, SRB, SRC – poziomy antypoślizgowości.
Jak dobrać klasę obuwia roboczego do specyfiki pracy?
Zanim wybierzesz konkretny model butów, odpowiedz sobie na kilka pytań:
- Czy istnieje ryzyko upadku ciężkich przedmiotów? → wybierz S3 lub P3.
- Czy pracujesz na zewnątrz w wilgotnych warunkach? → postaw na S7 lub O7.
- Czy potrzebujesz lekkiego i przewiewnego obuwia? → sprawdź S1P, O1, OB.
- Czy występują zagrożenia chemiczne? → wybierz modele odporne chemicznie (np. EN 13832-2).
- Czy jesteś kobietą? → rozważ modele z podnoskiem kompozytowym lub specjalnie wyprofilowane obuwie damskie.
Właściwe dopasowanie obuwia roboczego do warunków pracy i potrzeb użytkownika to nie tylko wymóg BHP, ale realna inwestycja w komfort i zdrowie. Znajomość klas takich jak S1P, S3, O2 czy P3 pozwala dobrać buty „na miarę” ryzyka i codziennych wyzwań.
FAQ
1. Czym różni się obuwie klasy S1P od S3?
Buty S3 oferują dodatkową wodoodporność i bardziej wytrzymałą konstrukcję, często z urzeźbioną podeszwą i skórzaną cholewką. S1P natomiast są lżejsze, przewiewniejsze i nadają się do pracy w suchych warunkach.
2. Kiedy można stosować obuwie zawodowe (O), a kiedy bezpieczne (S)?
Obuwie klasy O stosuje się w środowiskach bez zagrożeń mechanicznych – np. w gastronomii czy służbie zdrowia. Obuwie klasy S jest konieczne tam, gdzie występuje ryzyko upadku ciężkich przedmiotów, przebicia lub poślizgnięcia się.
3. Jakie oznaczenia świadczą o odporności na przebicie?
Szukaj liter P, PL lub PS – informują one o obecności metalowej lub niemetalowej wkładki antyprzebiciowej. Obuwie S3, S1P, P3 czy O3 zwykle zawiera takie zabezpieczenia.
4. Czy wszystkie buty ochronne są wodoodporne?
Nie. Wodoodporność oznaczona jest symbolem WR (wodoodporność całego buta) lub WPA (hydrofobowy wierzch). Modele S6, S7, O6 i O7 zapewniają najlepszą ochronę przed wilgocią.
5. Czy kobiety mogą nosić standardowe buty robocze?
Tak, ale warto wybrać modele lżejsze, z kompozytowymi podnoskami i dopasowaną konstrukcją – na rynku dostępne są także linie dedykowane kobietom.