Ochrona przeciwpożarowa to niezbędny element do zapewnienia bezpieczeństwa w zakładzie pracy. Wiążą się z nią działania takie jak wybór i zakup sprzętu gaśniczego, jego właściwe przechowywanie i odpowiednie szkolenie BHP obejmujące m.in. zasady obsługi gaśnic. Regulują je przepisy prawne, które jasno określają, gdzie i w jakiej ilości rozmieszczone powinny być gaśnice, jak muszą być oznakowane drogi ewakuacyjne oraz jaki rodzaj gaśnic powinien znaleźć się w danym miejscu pracy. Podpowiadamy, jakie gaśnice wybrać do firmy i jak je przechowywać oraz jak prawidłowo odczytywać oznaczenia gaśnic.
Na czym polega ochrona przeciwpożarowa?
Ochrona przeciwpożarowa ma na celu przeciwdziałanie pożarom i związanym z nimi stratom w zakresie mienia oraz zdrowia i życia ludzkiego. Są to wszystkie działania podejmowane, by zminimalizować ryzyko wybuchu pożaru na danym terenie czy w danym obiekcie. Ochrona przeciwpożarowa to jednak znacznie szersze pojęcie niż tylko zabezpieczenie miejsca pracy przed pożarem zgodnie z obowiązującymi przepisami. Obejmuje wszystkie działania i czynności przeciwdziałające pożarom i minimalizujące skutki klęsk żywiołowych, w tym pożarów spowodowanych zarówno podpaleniem, jak i zaprószeniem ognia.
Kwestie związane z ochroną przeciwpożarową reguluje Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (z późn. zm.).
Ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:
- zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;
- zapewnianie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz na rzecz ochrony ludności;
- prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Artykuł 2 ustawy określa m.in. warunki techniczne w budynkach minimalizujące ryzyko wybuchu pożaru, tworzenie i wykonywanie zasad oraz procedur minimalizujących to ryzyko, a także czynności ratownicze w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska.
Zapewnienie odpowiednich warunków i spełnienie zasad ochrony przeciwpożarowej nakładanych przez przepisy na zakłady pracy jest obowiązkiem pracodawcy lub właściciela budynku, natomiast znajomość i przestrzeganie tych zasad obowiązuje wszystkich pracowników.
Ochrona przeciwpożarowa w praktyce
Za ochronę przeciwpożarową obiektu: biura, magazynu lub zakładu przemysłowego odpowiedzialny jest jego właściciel, zarządca lub użytkownik budynku albo lokalu (właściciel może przenieść odpowiedzialność na zarządcę lub użytkownika na podstawie umowy). Musi on zapewnić odpowiedni stan obiektu, w tym stan instalacji elektrycznych, wyposażyć budynek w gaśnice i inne urządzenia przeciwpożarowe, zapewnić ich regularny serwis lub wymianę, ustalić drogi ewakuacyjne umożliwiające bezpieczną ewakuację z budynku lub terenu, na którym wybuchł pożar, oraz określić zasady postępowania na wypadek pożaru lub innej klęski żywiołowej. Wszyscy pracownicy powinni przejść szkolenie BHP, które jasno przedstawia zasady ewakuacji w czasie zagrożenia i metody postępowania w czasie pożaru. Obiekt musi być przygotowany do ewentualnej akcji gaszenia pożaru – służby ratownicze muszą mieć swobodny dostęp do budynku lub lokalu.
Ochrona przeciwpożarowa w zakładzie pracy obejmuje odpowiednie oznakowanie drogi ewakuacyjnej – umieszczenie w widocznych miejscach czytelnych znaków oraz planu ewakuacji. Konieczne jest rozmieszczenie sprzętu gaśniczego (gaśnice pianowe, gaśnice proszkowe i inne oraz koce gaśnicze) i urządzeń przeciwpożarowych (hydrantów). Wskazane jest zastosowanie czujników dymu oraz systemów wczesnego ostrzegania przed pożarem – sygnalizacja może być dźwiękowa lub świetlna. Bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej są systemy oddymiania i kanały wentylacyjne, które muszą być regularnie czyszczone i konserwowane. Przydatne są również klapy odcinające ogień i oddymiające.
System ostrzegania przed pożarem to także czujniki tlenku węgla, który jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ nie ma żadnego specyficznego zapachu, natomiast stanowi zagrożenie życia.
Rodzaje gaśnic i ich zastosowanie
Wybór określonego rodzaju gaśnic do danego miejsca pracy jest związany z ryzykiem wystąpienia rodzaju pożaru w danym obiekcie.
Wyróżnia się następujące rodzaje gaśnic:
- gaśnice proszkowe,
- gaśnice pianowe,
- gaśnice CO2 (śniegowe),
- gaśnice wodne i wodno-mgłowe.
Rodzaje gaśnic odróżnia się też na podstawie sposobu magazynowania środka gaśniczego – może być to azot lub dwutlenek węgla. Wyróżnia się:
- gaśnice typu X – gazem napędowym jest azot pod stałym ciśnieniem,
- gaśnice typu Z – gazem napędowym jest dwutlenek węgla znajdujący się w dodatkowym zbiorniku.
W biurach i innych budynkach zwykle stosowane są gaśnice proszkowe. Tego typu gaśnice do domu i biura są skuteczne w gaszeniu pożaru z grup ABC lub BC. Gaśnice proszkowe mogą mieć napęd na azot (gaśnica proszkowa typu X) lub dodatkowy zbiornik z dwutlenkiem węgla (gaśnice proszkowe typu Z).
Gaśnice proszkowe są też stosowane w samochodach, na jachtach i łodziach. Ich pojemność zależy od wielkości obiektu – do samochodu i niewielkiego biura wystarczy gaśnica o masie 1–2 kg, do dużego biura lub magazynu potrzebne będą większe gaśnice proszkowe o masie 4–12 kg.
Gaśnice pianowe stosowane są do gaszenia pożarów z grup AB oraz ABF. Podobnie jak gaśnice proszkowe mogą mieć napęd na azot lub dwutlenek węgla.
Gaśnice CO2 (śniegowe) są skuteczne w gaszeniu pożarów typu B (cieczy i topiących się ciał stałych, takich jak benzyna, alkohol, farby, lakiery i nafta). Sprawdzą się w warsztatach i halach przemysłowych. Gaśnice CO2 są typu Z, co oznacza, że mają napęd w osobnym zbiorniku.
Gaśnice wodne (typu X) są stosowane do gaszenia pożarów z grup A i AF. Wchodzą w skład ochrony przeciwpożarowej muzeów, szkół, przychodni i archiwów oraz biur. Warto posiadać taką gaśnicę w domu – jest odpowiednia m.in. do gaszenia palącego się na człowieku ubrania (innych rodzajów gaśnic nie zaleca się używać w tym celu).
Gaśnice wodno-mgłowe są przeznaczone do gaszenia pożarów urządzeń pod napięciem do 1000 V.
Oznaczenia gaśnic i szkolenie pracowników
Wszystkie gaśnice rozmieszczone w zakładzie pracy, a także te, które znajdują się w domu czy w samochodzie, muszą być sprawne i przed upływem daty ważności. Zasady obsługi gaśnic powinny być przekazane pracownikom podczas szkolenia BHP, podobnie jak inne elementy ochrony przeciwpożarowej w danym zakładzie (układ dróg ewakuacyjnych, plan ewakuacji i sposoby postępowania w czasie pożaru). Gaśnice muszą być rozmieszczone w odpowiedniej dla danego budynku ilości w łatwo dostępnych miejscach. W tym celu sprawdzą się szafki na gaśnice, które pozwalają na szybki dostęp w razie potrzeby. Oznaczenia gaśnic są bardzo ważne i muszą być zapewnione przez producenta.
Przypomnijmy: oprócz typu środka gaśniczego gaśnice różnią się również rodzajem napędu. Gaśnice typu X pod stałym ciśnieniem posiadają gaz napędowy (azot) w tym samym zbiorniku co środek gaśniczy, a gaśnice typu Z mają dodatkowy zbiornik z dwutlenkiem węgla.
W Manutan kupisz następujące produkty do ochrony przeciwpożarowej:
• gaśnica proszkowa 2 kg, kod SKU: 19870001MR,
• gaśnica mgłowa wodna 6 l, kod SKU: 19870008MR,
• gaśnica proszkowa 4 kg, kod SKU: 19870002MR,
• gaśnica śniegowa 5 kg do 245 kV, kod SKU: 19870006MR,
• gaśnica płynowa 6 l, kod SKU: 19870010MR,
• koc gaśniczy Manutan Expert, kod SKU: 1503164,
• koc gaśniczy szklany, kod SKU: 19870048MR,
• szafka na gaśnice 6 kg, kod SKU: 19870041MR.